Τετάρτη, 24 Ιουνίου 2009

Λίγη λαογραφία. Ο κλήδωνας στην Ίμβρο


Στις 23 Ιουνίου το βραδάκι, μετά την δουλειά, οι νέοι και οι κοπέλες της γειτονιές μαζεύονταν σε μια αυλή ή ένα αλώνι. Μια κοπέλα της παρέας, συνήθως εκείνη που φιλοξενούσε, είχε και την οργάνωση και την εποπτεία, να γίνει όσο γίνεται πιο σωστά ο Κλήδονας.
Το αντικείμενο του Κλήδονα ήταν ένα τσουκάλι γεμάτο νερό. Δυο τρία κορίτσια πήγαιναν να το γεμίσουν.

"Κόρες με τ' άσπρα κίνησαν, στην βρύση για να πάνε,
να παρ' αμίλητο νερό, του Κλήδονα να βάνε."

Επλυναν το τσουκάλι σε τρεις βρύσες: αν δεν υπήρχαν, το έπλυναν και γέμιζαν από αυτή που υπήρχε.
Επρεπε όμως να το φέρουν "αμίλητο", να μην μιλήσουν δηλαδή στο δρόμο. για τον λόγο αυτό γέμιζαν το στόμα τους με νερό και όταν έφταναν το έφτυναν στο αλώνι, ή στην αυλή, απόδειξη πως δεν μίλησαν. Ο καθένας είχε ετοιμάσει το δικό του κλήρο σημάδι. Ενα δαχτυλίδι, ένα σκουλαρίκι, ένα χάντρο, ένα κουμπί, μια κορδέλλα δεμένη κόμπο κλπ. Η κληδονίστρα έλεγε:
"Μελετήστε τα σημάδια που θα μπούνε στο νερό.
για να γράψει ο Κλήδονάς μας του καθένός το τυχερό."

Οταν όλα τα σημάδια έμπαιναν στην κληροδόχη, η κληδονήστρα με βήμα αργό και επίσημο πλησίαζε, έσκυβε πάνω από το τσουκάλι και σκέπαζε το κεφάλι της με ένα μεγάλο άσπρο μαντήλι ( τλουπάνα) και κάτι έλεγε, χωρίς να ακούγεται, μια προσευχή στον Αι Γιάννη να βάλει το χέρι του ή ξόρκια στον έξω από εδώ, που παντού χώνει την ουρά του, να πάνε όλα καλά. Υστερα αποκαλυπτόταν, σκέπαζε το στόμιο του δοχείου με ένα κόκκινο πανί και το έδενε μέ άσπρη κλωστή. Κατόπιν έπαιρνε το δοχείο με την ίδια ιεροπρέπεια και το τοποθετούσε επάνω στα κεραμίδια μιας στέγης. Εκεί θα έμενε όλη την νύχτα κάτω απο τα άστρα
"Κληδώσαμε τον Κληδονα στ' Αγιού Γιαννιού τη χάρη
και κάθε καλορίζικο άυριο θα το πάρει."

Ετσι η πρώτη φάση τελειωνε μεσα σε μια ατμόσφαιρα ηρεμίας και κάποιας αγωνίας για το άλλο βράδυ που θ' ανοιγόταν.


Το άλλο βράδυ, ανήμερα της γιορτής του Αη Γιάννη όλοι από νωρίς μαζεύονταν να ανοίξουν τον Κλήδονα. Η κληδονίστρα με την ίδια επισημότητα κατέβαζε τον Κλήδονα από τη στέγη και τον μετέφερε στο αλώνι ενώ όλοι τραγουδούσαν:
"Ανοίγουμε τον Κλήδονα στ' Αγιού Γιαννιού τη χάρη
και κάθε καλορίζικο ας έρτει να το πάρει."
Την στιγμή που η ιέρεια με τα "άγια" έμπαινε στο αλώνι μια από την παρέα την προσφωνούσε:
"Καλως την τη βασίλισσα με το χρυσό το χέρι,
χαρά στο νιο τον τυχερό που θα σε κάνει ταίρι."
Και κείνη απαντούσε
"Αρχίνησε να τραγουδεί το ζαχαρένιο στόμα
πουλιά πετούν στον ουρανό, πουλιά πετούν στο χώμα."


Ανοιγε κατόπιν τον Κλήδονα και άρχιζε να βγάζει τους κλήρους. Η κληδονίστρα είχε το δικαίωμα από το..."πρωτόκολο" να κληδωνίσει όσους ήθελε αυτή, και οι "χρησμοί" που έδινε ήταν πάντα ευπρεπεις, ανάλογοι με τη θέση της, όπως:
"Με μαστορια στο θέριμα δουλεύεις το δρεπάνι,
μάστορας θάναι κι ο καλός που θάρθει να σε πάρει."
Και ενώ η γιορτή άρχιζε μέσα σε ήρεμο και ήπιο κλίμα, όσο η ώρα προχωρούσε και τα πειράγματα έπεφταν τσουχτερά και πιπεράτα, τόσο ο ενθουσιασμός φούντωνε, φωνές, γέλια, χαρές. Τα πυρά διασταυρώνονταν, γιατί, όταν κανένας "στόλιζε" κάποιον που βγήκε ο κλήρος του έπαιρνε την απάντηση πληρωμένη, όταν ερχόταν η σειρά του:
"Περνάς και δε με χαιρετάς, βαριέσαι να μιλήσεις
μια καλημέρα να μου πεις, την δίψα μου να σβήσεις
Περνώ και δεν σε χαιρετώ, τα μάτια χαμηλώνω
τα κάνω για τη γειτονιά, να μην σε φανερώνω"
Αυτά και άλλα πολλά, λέγονταν μέσα σε μια ατμόσφαιρα τρελλής χαράς και όταν έβγαινε και το τελευταίο σημάδι, όλοι μαζεύονταν γύρω στην κληροδόχη και τραγουδούσαν:
"Αγιε Γιάννη Κληδονά, και του χρόνου με χαρά
Ναμαστε όλοι γύρω γύρω, να τραβήξουμε τον κλήρο."

Αντε και του χρόνου!!!!

14 διάβασαν και είπαν σχετικά:

dimitrisp(se xrono enestota) 24 Ιουνίου 2009 - 11:56 π.μ.  

καλημερα Δημητρη,
ειναι πολυ ομορφο που μας θυμισες κατι απο ηθη κι εθιμα που εχουμε(δυστυχως) ξεχασει
σ'ευχαριστω!

ΑΓΓΕΛΙΚΗ 24 Ιουνίου 2009 - 12:40 μ.μ.  

Δημητρό μου πολλά περισότερα θυμάσαι εσύ από το "κλείδωνα". Και πρόσεξε, εγώ τον γράφω με "ει" γιατί έτσι το θυμούμαι κι έτσι το βρήκα γραμμένο και στο internet. Στην εφημερίδα Αλήθεια, που δημοσίευεται Το "λες και ήταν Χθες" μου το διόρθωσαν και το έγραψαν με "η" όπως εσύ, αλλά εγώ στην ανάρτησή μου στο path με "ει" το ξανάγραψα. Εσύ σαν δάσκαλος αιτιολόγησέ μου την άποψή σου παρακαλώ.Και του χρόνου με υγεία κι όπως και να είναι το σωστό εμείς θα το θυμόμαστε το έθιμο με αγάπη και νοσταλγία.

Δημητρης 24 Ιουνίου 2009 - 12:42 μ.μ.  

Δημήτρη καλημέρα, πολύ χαίρομαι που βρίσκω ανθρώπους οι οποίοι τιμούν ακόμα στις μέρες μας την παράδοση και τις ρίζες του!! Αληθινά! Μπορούμε ακόμα να αντιστεκόμαστε!!!
Καλή συνέχεια λοιπόν!!

Δημητρης 24 Ιουνίου 2009 - 12:44 μ.μ.  

Αγγελική για δες αυτό:
Ο Κλήδονας είναι ένα έθιμο με καταγωγή στην αρχαία εποχή, που επικρατούσε η 'κληδόνα'. Κληδόνα σημαίνει πράξεις ή λέξεις τυχαίες και ασυνάρτητες, που ακούγονταν κατά τη διάρκεια μαντικών τελετών και στις οποίες αποδίδονταν προφητική σημασία.
Ίσως εσύ πιστεψες πως είναι από το κλειδί, κλειδώνω μάλλον.
Αλλά πιστεύω οτι δεν έχει αυτή την έννοια...
Χαίρομαι που "συμπορεύομαστε"
:)

AERIKO 24 Ιουνίου 2009 - 3:37 μ.μ.  

Δημητρό μου πέρασα ν'αφήσω ένα χαμόγελο μια Καλησπέρα και να σου πώ ότι το βιβλίο σου με έχει αφήσει άναυδη.Είμαι στα πρώτα κεφάλαια ακόμη αλλά σαν βιβλιοφάγος μπορω να νιωσω τη δύναμη και το μήνυμα των λέξεων.Τα θερμά μου συγχαρητήρια τέτοια βιβλία δεν βγαίνουν εύκολα πιά.Μόλις με το καλό το τελειώσω θα επανέλθω αλλά απο το χώρο μου αυτή τη φορά.Να είσαι πάντα καλά.Και για του λόγου το αληθές..ΝΑΙ Kάποιες στιγμές πρέπει να βαδίζουμε μονάχοι για να συναισθανθούμε ότι η Αλήθεια διώχνει καθε τι ψεύτικο.Ένα ανήσυχο και ασυμβίβαστο πνεύμα μόνο ανάσες βαθιές και καθαρές μπορεί να πάρει μέσα απο τις σελίδες αυτού του βιβλίου. :))

Δημητρης 24 Ιουνίου 2009 - 4:04 μ.μ.  

πολύ με συγκινείς Αερικό μου!!
Χαίρομαι ειλικρινά γι αυτά που γράφεις. Αυτό θα πει οτι σίγουρα θα βρεις μέσα στις σελίδες του κάποιες αλήθεις δικές σου, θα συναντήσεις περιπέτιες και ερωτήματα που πιθανόν να σε βασανίζουν κάποιες φορές κι εσένα. Οσο για την Λύτρωση, όταν φτάσεις στο σημείο αυτό, θα την συζητήσουμε. Καλή συνέχεια !!

Αza 24 Ιουνίου 2009 - 5:41 μ.μ.  

Όλα χάνονται Δημητρό... τόσο όμορφες παραδόσεις και πολύ φοβάμαι ότι θα μείνουν μόνο στη μνήμη μας και την καρδιά μας.Πολύ όμορφη τούτη η γιορτή.Δε θυμάμαι να την έχω ζήσει ποτέ... Να είσαι καλά!

σταγόνα 24 Ιουνίου 2009 - 5:49 μ.μ.  

Με ενθουσίασε η αναφορά σου σαυτο το υπέροχο έθιμο Δημητρό.. πραγματικά κρίμα για όλες αυτές τις παραδόσεις και τα έθιμα που έχουν χαθεί..αφήνοντάς μας φτωχότερους..
την καλησπερα μου και την αγάπη μου..

korinoskilo 24 Ιουνίου 2009 - 7:21 μ.μ.  

ΥΠΕΡΟΧΟ!!!!!

μου εφτιαξες την διαθεση... ηταν σαν να τους εβλεπα...ακομη και με τις φορεσιες τους

ωραιο εθιμο

και του χρονου :|))

ippoliti_ippoliti 24 Ιουνίου 2009 - 11:02 μ.μ.  

Κι εμένα μ'άρεσε πολύ που μας μετέφερες τόσο ζωντανά το έθιμο του κλήδωνα.
Καλό βράδυ

Δημητρης 24 Ιουνίου 2009 - 11:15 μ.μ.  

Ευτυχώς Γλυκερία μερικοί το παλεύουν ακόμη. Εγινε και γίνεται κάθε χρόνο αναπαράσταση τούτου του εθίμου από τον σύλλογο μας, με πολλή αγάπη και ενδιαφέρον και συμμετοχή. Κάτι λέει αυτό!!!!

Δημητρης 24 Ιουνίου 2009 - 11:16 μ.μ.  

Οσοι μπορούν Ελένη ό,τι μπορούν ας κάνουν, αν ενδιαφέρονται, ώστε να μη μείνουμε φτωχότεροι. Εστω και μια εγγραφή, μια αναφορά μια συζήτηση!! Αυτή εδώ η παρέα, τουλάχιστον, το προσπαθεί με αγάπη!!!

Δημητρης 24 Ιουνίου 2009 - 11:17 μ.μ.  

Να είσαι καλά Λένα για την συμμετοχή σου στην γιορτή αυτή! Και του χρόνου!!!

Δημητρης 24 Ιουνίου 2009 - 11:18 μ.μ.  

Κι εμένα μου άρεσε ippoliti που ήταν σαν να είμασταν εκεί και να συμμετέχαμε στο όμορφο αυτό έθιμο του Αη Γιαννιού!!! Πολύ χαίρομαι!! Καλό βράδυ!